/*)*/

Tezhip Sanatı

Yazar: netginn. Makale: Boyama Sanatları, Osmanlı - Türk El Sanatları, Sanat Kategorileri

tezhip-1

Yayımlanma Tarihi : Temmuz 02, 2012 Tarihinde Yorum Yok


Çok uzun ve köklü bir geçmişe sahip bu sanatın adı, yani Tezhip; Arapça “Zehep”

Tezhibin ana teması desendir. Deseni motifler oluşturur. Motifler tamamen matematiksel birdüzen içinde çizilmiş geometrik şekiller üzerine yerleştirilir. Bu geometrik şekillerle hiçbir yüzyılda oynanmamış ve değiştirilmemiştir. Motifler daima simetrik olarak yerleştirilir. (altın) sözcüğünden gelir. Altınlamak, altın ile süslemek demektir. Altın ve boya ile yapılan bezeme sanatıdır. Tezhip yapan sanatçıya da Müzehhip denilir.
Motifler çok fazla zengin ve çeşitlidir. Bunun sebebi de islam dininin resim ve heykel sanatına koyduğu yasaklardır. Bu yüzden Türk sanatçıları, bütün yaratıcı güçlerini süsleme alanında yoğunlaştırarak, gördükleri her şeyi, doğadan aşırı derecede soyutlamaya ve stilizasyona yönelmişlerdir. Doğayı hiç değiştirmeden taklit etmek yerine onu üsluplaştırmayı uygun görmüşlerdir.
Tavşan, balık, kurt, kuş gibi hayvan motiflerinde, kuşların kafalar, tavşanların ayakları yok edilerek kökenlerini belli etmeyecek şekiller oluşturulmuştur.(RUMİ)
Kaynağı belli olmayacak kadar stilize edilmiş çiçekler(HATAİ), sürekli hareket halindeki bulutlardan esinleneek oluşturulan şekiller (BULUT) çok sık kullanılmıştır.
Bir de, IX. ve XV. yüzyıllar arasında çok kullanılan MÜNHANİ vardır. Kuş gagalarının iç bünyelerinden esinlenerek meydana getirilmiştir. Bu motif, diğer motiflerin aksine kompozisyonlarda belli bir hat takip etmeyip daima birbirlerine yapışık olarak yerleştirilerek çalışılır.

Kısaca Tezhip Sanatının Tarihçesi

Dünya uygarlıklar tarihinde Türk Süsleme Sanatı’nın çok önemli bir yeri vardır. Türkler, Orta Asya’dan getirdikleri kültürlerini Anadolu’da da yüzyıllar boyunca çok başarılı bir şekilde sürdürmüşlerdir. Türkler, kendilerine has motifler yarattıkları gibi başka ulusların kullandıkları motifleri de alıp rahatlıkla kullanmışlar, kendi zevklerine uygun gelecek şekilde değiştirerek Türk sanatına uydurmuşlardır.

Türkler, İslamı kabul ettikten sonra Türk Süsleme Sanatı daha da çok gelişmiştir. Halı, çini, dokuma, ahşap oymacılık, maden(tombaklar) ve taş işçiliği, kumaş işçiliği, duvar nakışları ve kitap süslemeleri gibi…
Bunların içinde başlangıçtan beri kitap süslemelerinin çok önemli bir yeri vardır. Bu sanat dalına verilen önem, kitaba verilen önemden dolayıdır. Kitap süslemeleri özellikle din kitaplarında kullanılmıştır. Allah’ın kelamını, peygamberin hadislerini süslemeleriyle tamamladığı için tezhip; Türk Süsleme Sanatı’nda en saygın sanat olarak kabul edilir.
Çok eskilerde, İslamda resim yapmak “Allah’a rakip olmak” gibi değerlndirildiği için günah sayılırdı. Bu yüzden tezhipte kullanılançiçek ve hayvan motifleri stilize edilerek kullanılmıştır. Motiflerdeki desenler, ilk başta kesinlikle anlaşılamayacak kadar değiştirilmiştir. Minyatür sanatında da sırf bu yüzden perspektif kullanılmamış, insan yüzleri aslından farklı olarak çizilmiştir. Günümüzde bu tamamen değişmiş, çizimler, motifler daha rahatlamıştır ama yine de hiçbir sanatçı peygamberin yüzünü çizmemiş, bundan kaçınmıştır.

* * *
III.yüzyılla birlikte el yazma kitaplarda görülmeye başlanan tezhip, geçirdiği yüzyıllar içinde gelişmeler göstermiş ve en mükemmel gelişme XV. Yüzyılda Fatih Sultan Mehmet döneminde başlamıştır.

Elimdeki en eski tezhip örneği:
IX. yüzyıla ait. Bursa İnebey Medresesi. Küfi yazı ile, parşömen üzerine yazılmış.

XV. yüzyılda, Fatih Sultan Mehmet, Topkapı Sarayı’nda n akkaşhane kurarak bu sanatı her bakımdan desteklemiştir. “Bana xxxxx şölenini, xxxxx sünnetini resmet” diye buyruklar vererek, nakkaşları bir yerde tarihi resmetmeye mecbur kılmıştır. Nakkaşlar da buna güvenerek insan yüzlerini yavaş yavaş aslına benzetmeye başlamışlardır. İşte bu serbestlik içinde çalışan nakkaşların ortaya çıkardığı eserlerle dönem, Türk Süsleme Sanatı’nın güzel çağlarının başlamasına sebep olur.

XVI. yüzyılda, Kanuni Sultan Süleyman döneminde yüzyılın en güzel, en olgun örnekleri verilir.

XVII. yüzyılda tezhip sanatı (Klasik Dönem) herhangi bir yenilik göstermeden, parlak bir şekilde devam eder. Sarayın içindeki nakkaşhaneden başka, sarayın dışında da bir çok dükkanda nakkaşlar yetişir ve bu sanatla uğraşmaya başlarlar.

XVIII. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğu’nun batı ile olan sıkı ilişkileri, Osmanlı’nın sanatını da etkiler. Elçilerin sık sık Avrupa ülkelerine yaptıkları ziyaretler, geldiklerinde anlattıkları ile ortaya yeni bir üslup çıkar. Bu üsluba “ Rokoko Sanatı” denir.

XIX. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğunda görülen durgunluk ve gerileme, sanatçıları da etkiler. Hat ve Tezhip

XX. yüzyılda tezhiple uğraşanlar yok denecek kadar azalır.

Not/ Her yüzyılda tezhip sanatı gerek renkleri olsun, gerek motifleri olsun, özünü hiç bozmadan değişiklik göstermiştir. Eserlerdeki bu değişikliklere bakarak, tezhibin hangi yüzyıla ait olduğunu rahatlıkla görebiliriz.

Mesela; VIII. Ve IX. Yüzyıllarda motifler iri yapılırken, ve çok az renk kullanılırken, XI ve XII. Yüzyıllarda motifler küçülmeye, renkler biraz daha azalmaya, bunun yerine çokça altın kullanımı tercih edilmiştir. XVI. Ve XVII. Yüzyılda yapılan eserlerde çok bol altın kullanılmaz, zeminler siyah boyanmazdı. Ama XVIII. Yüzyıl eserlerinde siyah zemin kullanılmaya başlanmış, çiçek motifleri vazo, sepet içlerine yerleştirilmiştir.çiçekler yine stilize edilmiştir ama hangi çiçek olduğu tanınabilir şekildedir.

http://sukutuleyl.blogcu.com.

http://www.ilahi-tr.org/resimler/17208-tezhip-sanati.html

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye benzeri çalışma ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak , bize başvurarak ESA’da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

Bu yazıyı paylaş...

Yorum Yok

Tezhip Sanatı Makalesi için şu anda kapalı.

div class= ?>
Coach Cyber Monday Sales Kate Spade Black Friday 2014 Kate Spade Black Friday 2014 Kate Spade Black Friday Specials Kate Spade Black Friday Sales Kate Spade Cyber Monday Best Deals Kate Spade Best Cyber Monday Deals Chanel Cyber Monday 2014 Chanel Black Friday Sales Chanel Black Friday Sale Chanel Black Friday Online Deals Chanel Cyber Monday Deals Chanel Black Friday Online Deals Chanel Black Friday Chanel Black Friday 2014 Louis Vuitton Black Friday Specials Louis Vuitton Black Friday Online Deals Hermes Cyber Monday Deals Hermes Cyber Monday Deals Prada Cyber Monday Best Deals Prada Cyber Monday Deals Prada Black Friday Online Deals Marc JacobsBlack Friday Deals Marc JacobsBlack Friday Deals Louis Vuitton Black Friday Louis Vuitton Cyber Monday Specials Louis Vuitton Cyber Monday Sales Hermes Cyber Monday Deals Hermes Black Friday Deals Hermes Best Cyber Monday Deals Oakley Cyber Monday Specials Oakley Cyber Monday Specials Oakley Cyber Monday Best Deals Ray Ban Black Friday Specials Ray Ban Cyber Monday Specials Ray Ban Best Cyber Monday Deals Gucci Cyber Monday Deals Gucci Black Friday Online Gucci Cyber Monday Sales Gucci Cyber Monday Sales Gucci Pre Black Friday Sales Louis Vuitton Pre Black Friday Sales Louis Vuitton Cyber Monday Specials Louis Vuitton Cyber Monday 2014 Louis Vuitton Black Friday Sale Nike Air Max Black Friday Online Deals Coach Best Black Friday Deals Michael Kors Black Friday Sales Michael Kors Best Black Friday Deals Michael Kors Black Friday Online Michael Kors Black Friday Online Michael Kors Black Friday Sales Christian Louboutin Cyber Monday Deals Christian Louboutin Cyber Monday Best Deals Christian Louboutin Black Friday Christian Louboutin Pre Black Friday Sales Christian Louboutin Black Friday 2014 Christian Louboutin Black Friday Deals Air Max Best Black Friday Deals Hermes Black Friday Sales Hermes Black Friday 2014 Oakley Black Friday Oakley Cyber Monday 2014 Oakley Black Friday Online Oakley Black Friday Sale Prada Black Friday Online Deals Marc JacobsBest Cyber Monday Deals Canada Goose Cyber Monday Sales Canada Goose Black Friday The North Face Black Friday Sale The North Face Cyber Monday Sale The North Face Cyber Monday Sales UGG Boots Cyber Monday Sales UGG Boots Cyber Monday Sale UGG Boots Best Black Friday Deals UGG Boots Black Friday Deals UGG Boots Black Friday Online Deals The North Face Best Black Friday Deals The North Face Cyber Monday Deals The North Face Cyber Monday Best Deals Canada Goose Cyber Monday Deals Canada Goose Cyber Monday Deals Canada Goose Best Black Friday Deals Hermes Pre Black Friday Sales Hermes Black Friday Online Deals Hermes Cyber Monday Sales Hermes Black Friday Sale Prada Cyber Monday Specials Prada Best Black Friday Deals Prada Black Friday Online Prada Cyber Monday Deals Prada Cyber Monday Deals Marc JacobsBlack Friday Marc JacobsPre Black Friday Sales Marc JacobsBest Cyber Monday Deals Marc JacobsBlack Friday Online Marc JacobsCyber Monday Best Deals Gucci Pre Black Friday Sales Gucci Black Friday Online Deals Gucci Black Friday 2014 Hermes Pre Black Friday Sales Hermes Pre Black Friday Sales Hermes Black Friday Deals Prada Cyber Monday Best Deals Prada Pre Black Friday Sales Prada Cyber Monday 2014 Marc JacobsBlack Friday Sale Marc JacobsCyber Monday Sales Air Jordan Pas Cher Jordan Pas Cher Air Max Pas Cher Air Max Bw Christian Louboutin Paris Saint Francois Longchamp UGGs Pas Cher Moncler Jas Outlet Peuterey Bonnet Moncler Pas Cher Moncler Doudoune Kinder UGGs Moncler Homme Jordan Chaussure Air Max One Air Max Moncler Soldes Chaussure UGG Chaussures UGG borse gucci Goedkope Woolrich Jassen Woolrich Jas Canada Goose Amsterdam Moncler Muts Parajumpers Norge Canada Goose Bergen UGG Australia Norge Parajumper Canada Goose Home Peuterey Uomo Giubbotti Woolrich Louis Vuitton Spaccio Peuterey Piumini Moncler UGG Outlet Italia UGG Roma Nike NFL Jerseys Nike elite NFL Jerseys Wholesale NFL Jerseys cheap nfl jerseys paypal Vikings Jerseys Jerseys Wholesale cheap jerseys cheap jerseys nfl cheap jerseys online NFL Jerseys Online Cheap NFL Jerseys Jimmy Choo Cyber Monday Sales Jimmy Choo Black Friday 2014 Jimmy Choo Black Friday Online Deals Jimmy Choo Black Friday Celine Best Black Friday Deals Cheap Jerseys Cheap NFL Jerseys Cheap Jerseys Wholesale Jerseys Wholesale NFL Jerseys Supply MLB Jerseys Cheap NFL Jerseys Paypal Nike NFL Jerseys Wholesale Nike NFL Jerseys Supply MLB Jerseys China Baseball Jerseys Baseball Jerseys Cheap Cheap NFL Jerseys China Wholesale Jerseys Free Shipping Cheap NFL Jerseys Paypal New Nike NFL Jerseys Cheap MLB Jerseys MLB Jerseys Cheap Cheap NFL Jerseys Paypal Baseball Jerseys Wholesale Cheap Jerseys Wholesale Baseball Jerseys Custom MLB Jerseys China NBA Jerseys Cheap Baseball Jerseys Wholesale Baseball Jerseys For Sale Baseball Jerseys Custom Cheap NBA Jerseys NBA Jerseys Cheap Wholesale Jerseys China Wholesale Jerseys China Cheap Jerseys Online Cheap Jerseys 90 Nike NFL Jerseys 2014 Jerseys Supply Wholesale Jerseys Paypal Jerseys For Cheap Jimmy Choo Cyber Monday Deals Jimmy Choo Black Friday Sales Celine Black Friday Specials Celine Black Friday Celine Black Friday Online Deals Celine Cyber Monday Sales Celine Black Friday Online Celine Black Friday Online Celine Black Friday Sales Celine Cyber Monday 2014 Celine Best Cyber Monday Deals Marc Jacobs Pre Black Friday Sales Marc Jacobs Cyber Monday Sale Marc Jacobs Black Friday Online Marc Jacobs Cyber Monday Sale Marc Jacobs Cyber Monday Deals Marc Jacobs Black Friday Sales Marc Jacobs Black Friday Sales Marc Jacobs Black Friday Hermes Cyber Monday Sales Hermes Cyber Monday Sales Hermes Black Friday Online Hermes Cyber Monday 2014 Hermes Black Friday Sales Prada Best Black Friday Deals Prada Pre Black Friday Sales Prada Black Friday Sale Prada Cyber Monday Deals Prada Black Friday Specials Prada Black Friday Prada Black Friday Online Christian Louboutin Black Friday Deals Christian Louboutin Cyber Monday Sales Christian Louboutin Black Friday Sale Christian Louboutin Best Cyber Monday Deals Christian Louboutin Black Friday Deals Christian Louboutin Black Friday Christian Louboutin Best Cyber Monday Deals Christian Louboutin Cyber Monday Sales Christian Louboutin Black Friday Deals Christian Louboutin Cyber Monday Best Deals Coach Black Friday Sale Coach Black Friday 2014 Coach Cyber Monday Deals Coach Cyber Monday 2014 Coach Cyber Monday Sales Coach Black Friday Online Coach Black Friday Coach Black Friday 2014 Cheap Jerseys Elite MLB Jerseys China Cheap NFL Jerseys Wholesale NFL Jerseys Cheap NFL Jerseys 2014 Baseball Jerseys For Sale Baseball Jerseys Custom NFL Jerseys Free Shipping Cheap Jerseys Wholesale NFL Jerseys From China Cheap NFL Jerseys Wholesale NFL Jerseys Cheap NFL Jerseys Outlet Wholesale NFL Jerseys Cheap Basketball Jerseys Michael Kors Black Friday Online Deals Michael Kors Cyber Monday 2014 Michael Kors Best Cyber Monday Deals Michael Kors Black Friday Specials Michael Kors Cyber Monday 2014 Michael Kors Cyber Monday Sale Michael Kors Black Friday Specials Nike Air Max Black Friday Online Nike Air Max Black Friday Sale Nike Air Max Black Friday 2014 Nike Air Max Cyber Monday Best Deals Nike Air Max Black Friday Sale Nike Air Max Black Friday Sale Nike Air Max Black Friday Deals Nike Air Max Pre Black Friday Sales Gucci Black Friday Specials Gucci Black Friday 2014 Gucci Black Friday Sales Gucci Black Friday Specials Gucci Best Cyber Monday Deals Gucci Black Friday 2014 Canada Goose Cyber Monday Specials Canada Goose Cyber Monday Deals Canada Goose Black Friday Sales Canada Goose Black Friday Sales Canada Goose Pre Black Friday Sales Canada Goose Black Friday Online Canada Goose Cyber Monday Sales